از حدود چهار سال پيش كه شوراى عالى انقلاب فرهنگى در مصوبهاى وضعيت فيلترينگ اينترنت را مشخص كرد و تعيين مصاديق آن را به كميتهاى سهنفره سپرد، وضعيت فيلترينگ در كشور دستخوش تحولات و تغييرات متفاوتى شده است.
اما آنچه مسئولين را به فكر اجرايى كردن «طرح بانك جامع فيلترينگ كشور» انداخت، ناهماهنگىهاى اين حوزه و اعتراضات فراوان -و در پارهاى مواقع بهجا و صحيح- كاربران در مورد اعمال فيلترينگ ناقص و اشتباه بود. مهمترين ويژگى طرح جديد، از بين بردن چندگانگى فيلترينگ براى خدمات ارائه شده توسط شركتهاى ارائه خدمات اينترنتى است.
دو تن از مسئولين شركت دلتاگلوبال(رييس هيئت مديره و مدير عامل) كه مسئوليت اجراى اين طرح به عنوان پيمانكار به آنها سپرده شده است در گفتوگويى اختصاصى با خبرنگار ماهنامه دنياى كامپيوتر و ارتباطات كه در شماره آتى اين ماهنامه منتشر خواهد شد در اين مورد به گفتوگو نشستهاند. مديرعامل شركت ديتا(رشيدى) هم عليرغم قول مساعد اوليه و پس از دو ماه پيگيرى، حاضر به گفتوگو با ما نشد تا بخشى از سوالات مربوط به اين طرح جديد همچنان بىپاسخ بماند.
طرح يكپارچهسازى فيلترينگ
روش ثابت فيلترينگ در مراكز اينترنتى، در همه جاى دنيا استفاده از بستههاى سختافزارى و نرمافزارى ويژه فيلترينگ است كه دسترسى به ترافيك غيرمجاز و مشاهده آدرسهاى ممنوعه را مسدود مىكند. اين مجموعه، براى تشخيص آدرسهاى غيرمجاز از مجاز، به يك ديتابيس(پايگاه داده) مراجعه مىكند. در ايران، تهيه مجموعه نرمافزارى و سختافزارى فيلترينگ تاكنون به عهده شركتهاى ايرانى بوده است و از محصولات ساخت داخل استفاده مىشده است. در مورد پايگاه داده مورد استفاده براى فيلترينگ هم تاكنون آنچه اتفاق افتاده، استفاده از محصولات خارجى بوده است. در واقع براى تهيه و بروز نگهداشتن پايگاه داده مورد استفاده در فيلترينگ، نرمافزارهاى خاصى وجود دارد كه تا كنون از نمونههاى خارجى و اغلب آمريكايى آنها از قبيل اسمارت فيلتر(smartfilter) و وبواشر(webwasher) استفاده مىشده است.شركت فناورى اطلاعات(شركت ديتا) به عنوان متولى اين موضوع، و براى هماهنگى فيلترينگ در سطح كشور، به عنوان گام نخست، امتياز تهيه و فروش تجهيزات مربوط به فيلترينگ در ايران را به چهار شركت ايرانى واگذار كرد و همه مراكز ارائه خدمات اينترنتى اعم از آىاسپىها و آىسىپىها و شركتهاى دولتى، ملزم به تهيه تجهيزات فيلترينگ از اين شركتها هستند. در مرحله بعد، براى تعيين شركت مسئول مديريت پايگاه داده فيلترينگ، مناقصهاى با حضور شركتهاى ايرانى برگزار شد كه از بين آنها «دلتاگلوبال» برنده مناقصه شد.
روشهاى فيلترينگ
در كشورهاى مختلف دنيا فيلترينگ به دو روش انجام مىشود: فيلتر كردن نشانىهاى اينترنتى براساس يك ليست سياه(در يك پايگاه داده)، و فيلتر كردن براساس محتواى هر صفحه اينترنتي. روش دوم در دنيا به فيلتر محتوا (content filter) معروف است كه براى پهناى باند خيلى بالا قابل انجام نيست.مدير عامل دلتا گلوبال در توضيح سيستم جديد شركت كه بزودى در سطح كشور بكار گرفته خواهد شد خبر از ابداع روشى جديد و تلفيق اين دو روش مىدهد: «در ايران تاكنون فيلترينگ نوع دوم را نداشتهايم، چون براى پهناى باند يك كشور جوابگوى آن نيست. ما با شيوه انحصارى خودمان اين دو روش را تركيب كرديم. در روش ما تمام مواردى كه توسط كاربران ديده مىشود دوباره در مورد آنها تصميمگيرى مىشود.» در واقع در سيستم جديد، همه آدرسهايى كه توسط كاربران ديده شدهاند، توسط سيستم جمعآورى مىشوند و دوباره به آنها مراجه مىشود تا در مورد امكان مشاهده مجدد آن تصميم گرفته شود. به گفته مسئولين دلتاگلوبال، اين روش باعث مىشود اگر سايت گمنام غيرمجازى با تعداد زياد مراجعه كننده ايرانى وجود دارد به راحتى شناسايى شود.
آنچه تاكنون در ايران اتفاق افتاده، فيلترينگ بر اساس يك پايگاه داده ثابت بوده كه هر چند وقت به يكبار توسط نيروهاى انسانى بروز مىشده است. در حال حاضر در كنار استفاده از فيلترينگ بر اساس پايگاه داده، از روش وجود كلمات كليدى ممنوعه در آدرس صفحات اينترنتى هم استفاده مىشود كه ضريب خطاى بسيار بالايى دارد. بر اساس اين روش به نرمافزار فيلترينگ فرمان داده مىشود كه مثلا تمام صفحاتى كه در آدرس آنها از كلمه «سكس»، «زن» يا «دختر» يا «عشق» استفاده شده است مسدود شوند. هر چند كه بر اساس اين فرمان، جلوى مشاهده تعداد زيادى از صفحات مستهجن گرفته مىشود، اما به دليل هوشمند نبودن سيستم، كاربران از تعداد زيادى از صفحاتى كه مطالب مفيد علمى در مورد موضوعات فوق دارند هم محروم مىشوند.از جمله نكات مثبت سيستم جديد، حذف اين روش از فيلترينگ است. به عبارت ديگر، در سيستم جديد فيلترينگ، بر اساس كلمات ممنوعه در آدرس صفحات به طور كلى برداشته خواهد شد. آنطور كه مدير عامل مىگويد، با راهاندازى سيستم جديد، كاربران حتى مىتوانند مثلا كلمه «سكس» را به وسيله موتورهاى جستوجو در اينترنت جستوجو كنند و به صفحاتى كه از نظر روانشناسى و پزشكى به اين موضوع پرداختهاند دسترسى داشته باشند.
تجربه معلم سختگیری است.او اول امتحان می کندو بعد درس می دهد .
